Quang học bầu trời
Quầng mặt trời 22 độ là gì, vì sao vòng sáng luôn cùng một cỡ
Quầng mặt trời là vòng sáng 22 độ quanh Mặt Trời do tinh thể băng lục giác trong mây ti bẻ ánh nắng. Cỡ vòng chỉ phụ thuộc góc tinh thể và chiết suất băng.
Wiki · hientuong.com
Vì sao mắt ta thấy thế: giải thích hiện tượng tự nhiên bằng khoa học
Giải thích dễ hiểu và chính xác những hiện tượng tự nhiên quan sát được: quầng mặt trời, sao lấp lánh, ảo ảnh trên biển, tiếng vọng, tĩnh điện, lửa và khói, bầy chim sáo, sóng biển và đất đá.
Mở app Hiện TượngVì sao trời xanh, sấm tới sau chớp? Thử rồi mới đoán›
Danh mục
Bài mới
Quang học bầu trời
Quang học bầu trời
Mặt trời giả (sundog) là gì: vì sao có hai đốm sáng hai bên Mặt Trời
Mặt trời giả là hai đốm sáng có màu hai bên Mặt Trời, cùng độ cao, cách khoảng 22 độ trở lên, do tinh thể băng dẹt rơi nằm ngang trong mây ti khúc xạ ánh nắng.
Quang học bầu trời
Cột sáng là gì: vì sao Mặt Trời mọc và đèn kéo thành cột thẳng đứng
Cột sáng là vệt sáng thẳng đứng trên Mặt Trời thấp hay đèn trong đêm lạnh, do vô số tinh thể băng dẹt nằm gần ngang, hơi chao, phản xạ ánh sáng như những tấm gư
Quang học bầu trời
Cầu vồng lộn ngược là gì: cung đỉnh đầu và điều kiện để thấy
Cầu vồng lộn ngược là cung đỉnh đầu: dải màu cong như nụ cười gần thiên đỉnh, do ánh nắng qua tấm băng dẹt trong mây ti, chỉ thấy khi Mặt Trời thấp dưới 32 độ.
Quang học bầu trời
Cầu vồng lửa là gì: cung chân trời trên mây ti giữa trưa hè
Cầu vồng lửa là cung chân trời: dải màu gần nằm ngang trên mây ti, thấp hơn Mặt Trời khoảng 46 độ, do tấm băng dẹt khúc xạ nắng khi Mặt Trời cao trên 58 độ.
Quang học bầu trời
Mây ngũ sắc là gì: vì sao rìa mây óng ánh màu như xà cừ
Mây ngũ sắc là rìa mây mỏng óng ánh hồng, lục do nhiễu xạ: ánh nắng đi vòng qua giọt nước rất nhỏ và đều cỡ, mỗi màu sáng lên ở một góc khác nhau quanh Mặt Trời
Quang học bầu trời
Vầng hào quang quanh bóng mình: glory và bóng ma Brocken là gì
Vầng hào quang (glory) là các vòng màu nhỏ quanh bóng người hay máy bay đổ lên mây, sương, do giọt nước nhỏ hắt ánh nắng ngược lại. Mỗi người chỉ thấy quanh bón
🌤️ Quang học bầu trời
Xem cả 10 bài ›
Quang học bầu trời
Quầng mặt trời 22 độ là gì, vì sao vòng sáng luôn cùng một cỡ
Quầng mặt trời là vòng sáng 22 độ quanh Mặt Trời do tinh thể băng lục giác trong mây ti bẻ ánh nắng. Cỡ vòng chỉ phụ thuộc góc tinh thể và chiết suất băng.
Quang học bầu trời
Mặt trời giả (sundog) là gì: vì sao có hai đốm sáng hai bên Mặt Trời
Mặt trời giả là hai đốm sáng có màu hai bên Mặt Trời, cùng độ cao, cách khoảng 22 độ trở lên, do tinh thể băng dẹt rơi nằm ngang trong mây ti khúc xạ ánh nắng.
Quang học bầu trời
Cột sáng là gì: vì sao Mặt Trời mọc và đèn kéo thành cột thẳng đứng
Cột sáng là vệt sáng thẳng đứng trên Mặt Trời thấp hay đèn trong đêm lạnh, do vô số tinh thể băng dẹt nằm gần ngang, hơi chao, phản xạ ánh sáng như những tấm gư
🌙 Bầu trời đêm bằng mắt thường
Xem cả 10 bài ›
Bầu trời đêm bằng mắt thường
Vì sao sao lấp lánh còn hành tinh thì đứng ánh: giải thích dễ hiểu
Sao lấp lánh vì ánh sáng của nó bị khí quyển xáo động bẻ lệch liên tục. Hành tinh là một đĩa nhỏ nhiều điểm, chao đảo bù trừ nhau nên sáng đều.
Bầu trời đêm bằng mắt thường
Vì sao các ngôi sao có màu đỏ, vàng, trắng xanh khác nhau
Màu của sao cho biết nhiệt độ bề mặt: sao đỏ cam nguội khoảng 3.000 K, Mặt Trời gần 5.800 K, sao trắng xanh trên 10.000 K. Mắt chỉ thấy màu ở sao sáng.
Bầu trời đêm bằng mắt thường
Vì sao liếc mắt lại thấy sao mờ rõ hơn: tế bào que và cách nhìn lệch
Giữa võng mạc gần như chỉ có tế bào nón cần nhiều ánh sáng. Tế bào que nhạy hơn nằm lệch tâm, nên nhìn lệch 10–15 độ giúp thấy sao mờ mà nhìn thẳng thì mất.
🪞 Mặt nước, bóng & ảo ảnh
Xem cả 10 bài ›
Mặt nước, bóng & ảo ảnh
Ảo ảnh trên biển Fata Morgana: vì sao tàu lơ lửng, đảo lộn ngược
Tàu lơ lửng, đảo lộn ngược trên biển là ảnh thật bị bẻ cong qua các lớp khí nóng lạnh sát mặt nước. Fata Morgana là ảo ảnh trên nhiều tầng, hiếm ở biển nhiệt đớ
Mặt nước, bóng & ảo ảnh
Vì sao Mặt Trời lặn bị dẹt và vẫn thấy khi đã xuống dưới chân trời
Khí quyển bẻ cong ánh sáng, nâng mép dưới Mặt Trời nhiều hơn mép trên nên nó dẹt. Ở chân trời cả đĩa được nâng khoảng nửa độ, nên ta vẫn thấy khi nó đã lặn.
Mặt nước, bóng & ảo ảnh
Không khí rung rinh trên mái tôn, bếp lửa, mặt đường nắng: vì sao
Khí nóng bốc lên từ mái tôn, bếp lửa, mặt đường tạo những túi khí có chiết suất khác nhau luôn chuyển động, bẻ ánh sáng qua lại nên cảnh phía sau rung rinh.
🔊 Âm thanh quanh ta
Xem cả 10 bài ›
Âm thanh quanh ta
Vì sao ban đêm nghe tiếng xa rõ hơn ban ngày: khúc xạ âm và nghịch nhiệt
Đêm quang, lặng gió, không khí sát đất lạnh hơn phía trên nên sóng âm bị bẻ cong xuống đất thay vì bay lên trời; cộng với nền ồn thấp, tiếng xa nghe rõ hẳn.
Âm thanh quanh ta
Tiếng vọng là gì: khi nào núi, giếng, hang động nói lại tiếng mình
Tiếng vọng là âm dội lại từ bề mặt lớn, cứng cách ta từ khoảng 17 mét trở lên, để tiếng dội về trễ hơn 1/10 giây. Gần hơn thì chỉ thành tiếng vang ồm ồm.
Âm thanh quanh ta
Vì sao còi xe đi ngang qua đổi giọng: hiệu ứng Doppler dễ hiểu
Xe tiến lại, các đỉnh sóng âm bị dồn sát nên ta nghe còi cao hơn; xe đi xa, sóng giãn ra nên nghe trầm hơn. Còi không đổi tiếng, chỉ khoảng cách sóng thay đổi.
🌡️ Nóng lạnh quanh ta
Xem cả 10 bài ›
Nóng lạnh quanh ta
Vì sao sờ sắt thấy lạnh hơn gỗ dù cùng nhiệt độ trong phòng
Sắt và gỗ cùng nhiệt độ, nhưng sắt dẫn nhiệt nhanh hơn hàng trăm lần nên rút hơi ấm khỏi da rất nhanh. Tay ta đo dòng nhiệt, không đo nhiệt độ của vật.
Nóng lạnh quanh ta
Vì sao quạt làm mát người mà không làm mát được căn phòng
Quạt không làm không khí lạnh đi. Gió thổi bay lớp khí ấm ẩm sát da và giúp mồ hôi bay hơi nhanh, nên người mát. Phòng trống bật quạt chỉ tốn điện, còn ấm thêm.
Nóng lạnh quanh ta
Hiệu ứng Leidenfrost: vì sao giọt nước nhảy múa trên chảo nóng
Khi chảo nóng quá khoảng 190–200 °C, đáy giọt nước bốc hơi tạo lớp đệm nâng giọt lên. Lớp hơi cách nhiệt nên giọt trượt khắp chảo và sống lâu hàng chục giây.
💧 Nước, bọt & chất lỏng
Xem cả 10 bài ›
Nước, bọt & chất lỏng
Hiệu ứng lá sen: vì sao giọt nước lăn tròn trên lá sen, lá khoai môn
Lá sen phủ sáp và gai siêu nhỏ nhốt không khí dưới giọt nước, nên nước co tròn, lăn đi khi lá nghiêng và cuốn theo bụi: đó là hiệu ứng lá sen tự làm sạch.
Nước, bọt & chất lỏng
Nhện nước, gọng vó đi trên mặt nước: sức căng bề mặt giải thích
Gọng vó đứng được trên nước nhờ sức căng bề mặt và đôi chân phủ lông siêu nhỏ không thấm nước: chân chỉ ấn lõm mặt nước, chỗ lõm ấy đỡ con vật lên.
Nước, bọt & chất lỏng
Vết vòng cà phê: vì sao cặn dồn ra mép khi giọt nước khô
Giọt cà phê khô để lại vòng sẫm vì mép giọt bị ghim và bay hơi nhanh nhất; nước từ giữa chảy ra bù, cuốn theo hạt cà phê dồn thành vòng sẫm ở mép.
⚡ Điện & từ trong tự nhiên
Xem cả 10 bài ›
Điện & từ trong tự nhiên
Tĩnh điện giật tay khi chạm cửa, xuống xe: vì sao mùa hanh khô hay bị
Cơ thể tích vài nghìn vôn tĩnh điện khi cọ xát, không khí khô giữ điện tích lại, chạm kim loại là phóng qua tia lửa nhỏ. Vì sao áo len lách tách, tóc dựng.
Điện & từ trong tự nhiên
Vì sao chim đậu dây điện không bị giật mà người chạm vào thì nguy hiểm
Hai chân chim cùng bám một sợi dây nên không có hiệu điện thế, dòng điện không đi qua người nó. Chạm hai dây, hoặc dây và cột, thì chim bị điện giật chết ngay.
Điện & từ trong tự nhiên
Lửa thánh Elmo là gì: ánh sáng xanh tím trên cột buồm, đỉnh núi khi dông
Lửa thánh Elmo là phóng điện vầng quang: điện trường dưới mây dông dồn ở đầu vật nhọn làm không khí ion hoá, phát sáng xanh tím. Thấy nó là sét đang rất gần.
🔥 Lửa, khói & biến đổi chất
Xem cả 10 bài ›
Lửa, khói & biến đổi chất
Ngọn nến cháy thế nào: vì sao ngọn lửa hình giọt và luôn hướng lên
Nến không đốt bấc mà đốt hơi sáp leo lên bấc. Khí nóng nhẹ hơn nên bốc lên, kéo không khí mát vào, kéo ngọn lửa thành hình giọt; mất trọng lực thì lửa tròn.
Lửa, khói & biến đổi chất
Vì sao lửa có màu: đáy xanh, ngọn vàng và màu sắc của pháo hoa
Ánh vàng cam của lửa là muội than nóng rực; ánh xanh bếp ga là phân tử bị kích thích phát sáng. Pháo hoa có màu nhờ nguyên tử kim loại, mỗi loại một màu riêng.
Lửa, khói & biến đổi chất
Than hồng đỏ rực mà không có ngọn lửa: cháy âm ỉ là gì
Than hồng cháy ngay trên bề mặt cacbon rắn, không còn khí để tạo ngọn lửa. Thổi vào thì đỏ rực vì thêm ôxi; cháy âm ỉ sinh nhiều khí CO, rất nguy trong phòng kí
🐜 Hiện tượng sinh học quanh ta
Xem cả 10 bài ›
Hiện tượng sinh học quanh ta
Bầy chim sáo cuộn thành đám mây: vì sao hàng nghìn con không va nhau
Mỗi con sáo chỉ bám theo khoảng sáu, bảy con gần nhất, giữ khoảng cách và hướng bay. Không có con đầu đàn, cú rẽ lan khắp bầy như sóng, giúp chim né kẻ săn mồi.
Hiện tượng sinh học quanh ta
Đàn cá đồng loạt đổi hướng: đường bên và luật đơn giản của bầy đàn
Đàn cá rẽ cùng lúc nhờ mỗi con cảm nhận hàng xóm bằng mắt và đường bên dọc thân. Vài luật giữ khoảng cách, cùng hướng sinh ra vòng xoáy cá và thế né kẻ săn mồi.
Hiện tượng sinh học quanh ta
Vì sao kiến đi thành hàng: đường mùi pheromone và thí nghiệm hai cây cầu
Kiến lần theo vệt pheromone do đồng loại quét trên đường về tổ. Đường càng nhiều kiến đi càng đậm mùi, đường ngắn tự thắng; mồi hết thì vệt mùi bay hơi và biến
🌊 Đất, sông & biển
Xem cả 10 bài ›
Đất, sông & biển
Sóng biển từ đâu ra: gió, sóng lừng và chu kỳ sóng giải thích dễ hiểu
Phần lớn sóng biển do gió tạo ra; gió càng mạnh, thổi càng lâu, càng xa thì sóng càng cao. Sóng lừng đi hàng nghìn cây số nên trời lặng gió biển vẫn có thể động
Đất, sông & biển
Vì sao sóng luôn vỗ song song với bờ và vỡ bạc đầu khi vào chỗ nông
Vào nước nông, phần sóng ở chỗ cạn chạy chậm lại nên cả hàng sóng xoay theo đường bờ. Chân sóng bị đáy hãm, đỉnh lao tới rồi đổ nhào; bọt khí làm sóng vỡ có màu
Đất, sông & biển
Vệt gợn sóng trên cát và vân sóng hoá đá: cát ghi lại dòng chảy thế nào
Dòng nước hay gió làm hạt cát lăn nhảy, sau mỗi gờ có vùng xoáy nên gợn tự hình thành. Gợn cân đối do sóng, gợn lệch do dòng chảy; hoá đá rồi vẫn đọc được biển